Uczeń – przyroda, czyli relacja konieczna

Dziecko kształtuje swoje poglądy od urodzenia. Rodzice to jego pierwsi nauczyciele. Często są to nauczyciele nieświadomie popełniający błędy. Dlatego szkoła powinna wyręczać rodziców w dziele rozwoju, nie tylko umysłowego, ale także światopoglądowego dziecka. Kształtowanie świadomości ekologicznej, życie w zgodzie z naturą, logiczne oddziaływanie między uczniem a przyrodą to aspekty, których zabraknąć w edukacji nie może.

Przyroda w szkole

W szkole podstawowej, w klasie 4, wprowadzono przedmiot “Przyroda”, który jest jednocześnie kontynuacją edukacji wczesnoszkolnej (I-III) i wprowadzeniem do biologii, geografii, chemii i fizyki w klasach starszych. Jakie treści zawiera podręcznik do przyrody, czy odpowiednio przygotowuje ucznia do życia blisko natury? Czy ułatwia zrozumienie praw zjawisk przyrodniczych, które nieustannie zachodzą w przyrodzie? Odpowiedź na te pytania nie należy do najłatwiejszych.

Który podręcznik do przyrody?

Jest ich wiele. Do tych najciekawszych należy podręcznik do przyrody (klasa 4) wydawnictwa WSiP, autorstwa Ewy Gromek, Ewy Kłos i kilku innych autorów. Wyodrębniono w nim kilka działów :

  • Poznawanie przyrody

  • Orientacja w terenie i pogoda

  • Ja i moje ciało

  • Ja i moje otoczenie

  • Środowisko przyrodnicze najbliższej okolicy

  • Krajobraz najbliższej okolicy

Układ działów jest logiczny i usystematyzowany. Każdy z nich składa się z kilku jednostek lekcyjnych, z których ostatnia jest podsumowaniem działu. Najpierw uczeń zgłębia tajniki poznawania przyrody poprzez obserwację i eksperymenty. Korzystanie z planów i map to umiejętności, które opisuje kolejny dział. Poznawanie swojego organizmu to ciekawy pomysł na wprowadzenie ucznia do biologii w klasie 7 (bardziej zaawansowanej). Ja i moje otoczenie otwiera przed uczniem m.in. świat substancji chemicznych. Dział przedostatni i ostatni zachęca do obcowania z przyrodą z najbliższego otoczenia, porusza zagadnienia geograficzne. 

Czy wystarczy podręcznik do przyrody?

Z pewnością nie, ale przyroda w klasie 4 to dopiero początek drogi, jaką musi przejść uczeń ku zrozumieniu przyrody. Podręcznik do przyrody ma “wziąć” za rękę ucznia i doprowadzić go do pewnego etapu tej drogi. A co dalej zrobi z tym nasz zainteresowany? Przyszłość pokaże.